ಐಟಿ ಕಾಯ್ದೆ ಪ್ರಕರಣ: ಆರೋಪಿ ಮಹಿಳೆ ಖುಲಾಸೆ; ಪೊಲೀಸರ ಅಕ್ರಮ ತನಿಖೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀವ್ರ ತರಾಟೆ

ಬೆಂಗಳೂರು: ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ (IT Act) ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಯನ್ನು ಖುಲಾಸೆಗೊಳಿಸಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಪೊಲೀಸರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು “ಕರ್ತವ್ಯ ಲೋಪ” ಎಂದು ಕರೆದಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ:

ಉಡುಪಿ ಮೂಲದ ಅಂಬಿಕಾ ನಾಯಕ್ ಎಂಬುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಜಯನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 67, 67(ಎ) ಮತ್ತು ಐಪಿಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 506, 509ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಆರೋಪಿಯು ಅಶ್ಲೀಲ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ದೂರಿನ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ 45ನೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮುಖ್ಯ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಸುದೀರ್ಘ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ತೀರ್ಪು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅವಲೋಕನಗಳು:

ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ ಅವರು ತನಿಖಾ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ:

ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆ: ಐಟಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 78ರ ಪ್ರಕಾರ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ದರ್ಜೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೇ ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಸಬ್-ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್‌ಗೆ (PSI) ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇದು “ಅತೀವ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ಸೇಡಿನ ಕ್ರಮದ ಸಂಶಯ: ಆರೋಪಿಯು ಈ ಹಿಂದೆ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ದೂರು ನೀಡಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅಧಿಕಾರಿಯು ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿದೆ.
ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಕೊರತೆ: ಮೊಬೈಲ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ, ಅಗತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಆರೋಪ ಸಾಬೀತಾಗದಿರುವುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ಪೊಲೀಸರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೂಚನೆ:

ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಯ ನಡೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಕಾನೂನು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದೆ. ಈ ಕರ್ತವ್ಯ ಲೋಪಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿ, ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದೆ.
ಆರೋಪಿ ಪರವಾಗಿ ವಕೀಲರಾದ ಶ್ರೀ ಸೂರ್ಯ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ತನಿಖಾ ದೋಷಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಯನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಖುಲಾಸೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿ ಪರ ವಕೀಲರ ವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

ಆರೋಪಿ ಪರ ವಕೀಲರ ವಾದಗಳು:

ಆರೋಪಿಯು ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ.
ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್‌ಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ದರ್ಜೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸಬ್-ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ (PSI) ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 78ರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತನಿಖೆಯು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ.
ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 22 ದಿನಗಳ ವಿಳಂಬವಾಗಿದೆ.
ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಶ್ಲೀಲ ಅಥವಾ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ದೂರಿನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಸಂದೇಶಗಳ ಪ್ರಿಂಟ್‌ಔಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 65-ಬಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಪರಿಣಿತರ ವರದಿಯು ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ.
ಆರೋಪಿಯ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಅನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆರೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಲ್ಲ.
ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ:
ಅಕ್ರಮ ತನಿಖಾ ನಿಯೋಜನೆ: ಪೊಲೀಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ (P.W.8) ಅವರು ಚಾರ್ಜ್ ಶೀಟ್ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೊದಲು ಯಾವುದೇ ಗಣನೀಯ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತನಿಖೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಸಬ್-ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್‌ಗೆ (P.W.9) ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕಾನೂನಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆ: ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ದರ್ಜೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ತನಿಖೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಸೆಕ್ಷನ್ 78ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿರುವುದು “ಅತೀವ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ” (highly illegal) ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ಕರ್ತವ್ಯ ಲೋಪ: ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೆಳಹಂತದ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲು ನೀಡಿದ ಕಾರಣಗಳು (ಇತರ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತರಾಗಿರುವುದು) ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದು ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಅವರ “ಕರ್ತವ್ಯ ಲೋಪ” (dereliction of duty) ಆಗಿದೆ.
ಸುಳ್ಳು ಸಮರ್ಥನೆ: ಕಾನೂನು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸಬ್-ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀಡಿದ “ಸುಳ್ಳು” ಮತ್ತು “ಸುಧಾರಿತ ಆವೃತ್ತಿ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ನಡವಳಿಕೆ: ಆರೋಪಿಯು ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ವಿರುದ್ಧ ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ದೂರು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ, ಈ ತನಿಖಾ ನಿಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದುದಲ್ಲ (not bonafide) ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿದೆ.
ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು: ಈ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಅಕ್ರಮ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ